پهلوی‌چی‌ها

رؤیاهای خودبزرگبینانه

... گمان بیشتر مردم این بود که اصلاحات ارضی و اجتماعی گامی آغازین به سوی تحول هرچه بیشتر در راه آزادی‌های فردی و مشارکت آنان در کارهای کشور و گسترش حکومت قانون است. دریغا که برداشت شاه از این رویدادها به کلی متفاوت بود

گرفتن اسلحه تبلیغ از اهل منبر

روز اول نخست‌وزیری با اولین نطق رادیویی اصلاحات ارضی، اصلاحات اداری و اقتصادی، مبارزه با فساد، و آزادی و دمکراسی را به مردم وعده دادم. در عوض آنان را به چند صباح قناعت و ساختن با وضع ناملایم مالی و اقتصادی دعوت کردم تا دولت بتواند فرصت انجام برنامه‌های خود و ایجاد گشایش مالی و اقتصادی را به دست آ‌ورد.

عدم همکاری و هماهنگی سران ارتش با یکدیگر

در ارتش نیز شاه هشیار بود کسی پایه قدرتی برای خود نسازد. فرماندهان نیروها و رئیس سازمان صنایع نظامی ـ که خرید اسلحه از خارج را نیز به عهده داشت ـ مستقل از رئیس ستاد و بی‌هیچ گونه هماهنگی با یک دیگر با شاه در تماس بودند.

اوج فساد مالی در حوزه معاملات دولتی در دهه چهل

وز جمعه فرمان نخست‌وزیری و فرمان انحلال مجلس هر دو را در دست داشتم، قرار شد فردا صبح زود کابینه شریف امامی برای استعفا در محل نخست‌وزیری جلسه خود را تشکیل دهد. و پس از خروج آنان به من اطلاع دهند تا به نخست‌وزیری بروم، در حالی که هنوز درباره بسیاری از وزرا هیچ تصمیمی نگرفته بودم.

بی‌توجهی به نیازمندی‌ها و فقر مردم

علاقه شاه به تقویت ارتش بیرون از حساب و منطق و هیچ‌گونه توجه به امکانات و نیازمندی‌های مقدم کشور بود. خود او[1] خاطره‌ای از کنفرانش تهران[2] در جنگ دوم جهانی حکایت کرده که به خوبی گویای شیوه فکر اوست:

نخست‌وزیران محمدرضا پهلوی عناصر رزرو انگلیس

در این دوران [آغاز سلطنت محمدرضا پهلوی تا 28 مرداد 1332]، ‌محمدرضا چندین نخست‌وزیر عوض کرد، تا نوبت به دولت دوم قوام‌السلطنه رسید که با حوادث آذربایجان و کردستان مصادف بود. نخست‌وزیران این دوره گروهی بودند که به عنوان «رجال سیاسی» شهرت داشتند.

مداخله شاه در تمام امور اجرایی کشور

روش حکومت شاه به تدریج نهادهای سیاسی و اداری کشور را ناتوان ساخته بود. گذشته از ارتش و نیروهای امنیتی، سال‌ها بود که شاه نه تنها تعیین‌کننده سیاست خارجی بود بلکه نقش وزیر امور خارجه را به عهده داشت. از آغاز دهه 1340 (1960) به استثنای چند سالی که اردشیر زاهدی،‌ دوست شخصی او،‌ وزیر خارجه شد و کار خود را جدی گرفت،

تظاهرات معلمین

به موازات اعتصاب دانشجویان، معلمین سراسر کشور برای به دست آوردن حقوق اجتماعی و ترمیم حقوق مادی خود اعتصاب کردند. رهبر این اعتصاب محمد درخشش رئیس باشگاه معلمان (مهرگان) بود. به اصطلاح معروف، ‌یک طرف شهر را من و هوادارنم گرفته بودیم،