خاطرات

فعالیت‌های انقلابی در قم

تباط نزدیک من با آقای اسماعیلی زمینه‌ساز اصلی آشنایی من با نهضت انقلاب اسلامی شد. ما در خانه ایشان اعلامیه‌های حضرت امام را تکثیر و سپس پخش می‌کردیم. مبارزه به‌طور مخفی در همه جا جریان داشت، ولی تظاهرات، چند ماهی زودتر و به صورت علنی از قم شروع شد. اشتیاق انجام دادن حرکتی جدی را آقای هادی غفاری در من ایجاد کرد.

نامه‌ای در وسط حیاط

به مدرسه علوی رفتم که اسم محسن را بنویسم. زمانی که با رئیس مدرسه راجع به ثبت‌نام صحبت کردم، از من تعهد خواست. فکر می‌کنم به ذهنش رسید که او دیگر بزرگ شده است و امکان دارد با دوستانش در این مدرسه برنامه انقلابی داشته باشد. برایم خیلی عجیب بود، تعهد برای چه چیزی؟ او که نمره‌هایش خیلی خوب بود.

مبارزه با حکومت پهلوی

سال آخر هنرستانم، مصادف شد با زمان اوج‌گیری تظاهرات‌ها در سال 1357. وقتی همه چیز به‌هم ریخت و اوضاع روز به روز وخیم‌تر شد و به سمتی رفت که باید می‌رفت، هنرستان را ول کردم و وارد معرکه انقلاب شدم. کار هر روزم شده بود حضور در جلوی دانشگاه و تظاهرات و این‌جور جاها و پخش اعلامیه و نوارهای امام. اعلامیه‌ها را از استاد محمد می‌گرفتم.

بازداشت بی‌دلیل

در دوران دانشجویی دوبار بازداشت شدم. یک بار در انزلی و یک‌بار در تبریز. اولین بار، تابستان 1350 بود[1] که تعدادی مأمور شهربانی آمدند خانه‌مان در انتهای پیل‌علی‌باغ، کتاب‌هایم را گشتند و چیز خاصی پیدا نکردند. انگار چون مأمور شهربانی بودند و ساواکی نبودند، با دقت تجسس نمی‌کردند

درگیری با مسئول کلانتری

روزهای اول هر روز برای امضای دفتر به کلانتری می‌رفتم. آرام آرام یک روز در میان می‌رفتم. کجدار و مریزمی‌رفتم، مرتب نبودم، یعنی اینکه می‌خواستم، یه جوری شانه خالی کنم. گاهی هفته‌ای یک بار می‌رفتم، بی‌اعتنایی می‌کردم، تذکر می‌دادند و من هم به تذکرشون اعتنا نمی‌کردم.

رقابت دانش‌آموزان مسلمان با چپی‌ها

سال سوم دبیرستان بودیم که نمایشنامه «دیکته و زاویه» را بازی کردیم. نمایش حول محور دانش‌آموزی بود که می‌خواستند پای تخته به او دیکته بگویند. معلم می‌گفت بنویس و او نمی‌پدیرفت، یعنی موضوع آن ضداستبدادی بود و ما آن را در سالن مدرسه بازی کردیم.

محرم سیاسی در روستا

یادم هست من در سال 54 وقتی که در کاشمر معلم شدم رفتم در یک روستایی به نام روستای نامق، (نامق آخرین روستای کوهسرخ هست، کوهسرخ یک بخشی از بخش‌های صعب‌العبور کاشمر بود) آموزش و پرورش مایل بود من را در روستاهای اطراف کاشمر قرار بدهد ولی چون در آن روستا تعدادی بهایی وجود داشت که اینها تبلیغ بهائیت می‌کردند ما هم علاقه‌مند بودیم با آنها مبارزه کنیم، خودم تقاضا کردم من را به آن روستای دوردست بفرستند که بروم با آنها به قول حالایی‌ها، گفتمان کنم.

پشتیبانی در دل شب

در جای جای کشور، تظاهرات ضدرژیم بر پا بود. اوج این تظاهرات مربوط به هفده شهریور تهران بود که رژیم، مردم معترض را به گلوله بست و خیلی‌‌ها را به شهادت رساند. من [فاطمه بهار از اهالی بابلسر] آن شب بعد از اینکه در تظاهرات شرکت کرده بودم و تیراندازی شده بود، جرئت نکردم به خانه برگردم؛ برای همین مجبور بودم شب را در خانه مادربزرگم بمانم.

تلاش دانشجویان برای برگزاری چهلم شهدای قم در تبریز

خداوردی: واکنش شما و دوستانتان به کشتار مردم قم چه بود؟ علایی: در تبریز، من و دوستانم دنبال این بودیم که برای چهلم شهدای قم که مصادف با 29 بهمن 56 می‌شد، مجلس فاتحه بگیریم. به همین منظور، دوباره من به منزل آیت‌الله قاضی طباطبایی رفتم و با ایشان صحبت کردم.

تدارک دانشجویان ایرانی برای حضور امام خمینی در پاریس

چهاردهمین نشست سالیانه اتحادیه در روز یازدهم مهر سال 1357 (سوم اکتبر 1978) در خانه جوانان شهر هاگن آلمان آغاز به کار کرد. مدت برگزاری نشست، پنج روز یعنی تا پانزدهم مهر (هفتم اکتبر) تعیین شده بود. طبق معمول، نشست با تلاوت آیاتی از قرآن کریم آغاز، هیأت رئیسه انتخاب و کمیته بررسی اعتبارنامه‌های نمایندگان انجمن‌های عضو اتحادیه تشکیل شد

مادرم مرا سرافراز کرد

بی‌پرس‌وجو همه‌مان را انداختند پشت ماشین و بردند جلوی شهربانی. پاسبان‌ها از جلوی در ورودی تا انتهای حیاط شهربانی دو صف به موازات هم با فاصله یک‌ متری درست کرده بودند. همه برای ورود باید از این دالان رد می‌شدیم. نفر اول مشت محکمی به ما می‌زد و پرت می‌شدیم طرف دیگر. بعد، لگدی می‌خوردیم و می‌افتادیم همان سمت اول. به قیافه هیچ کداممان نگاه هم نمی‌کردند. شده بودیم کیسه بوکس و بس. دالان که تمام شد، آوردنمان محوطه کوچکی تا هر مأموری با هر درجه‌ای از راه برسد، برای تفریح و خنده خودشان هم که شده، مشتی یا لگدی حواله‌مان کند...

همکاری با کتابخانه اسلامی

کار در کتابخانه اسلامی دسترسی به کتاب‌های گوناگون را برایم بیشتر فراهم کرد. حرص و ولع من به خواندن کتاب‌ها زیاد بود. مثل گرسنه‌ای بودم که سر سفره‌ای پر از غذاهای مختلف نشسته و دلش می‌خواهد از هر کدام بچشد. ساعت دو که کتابخانه را تحویل می‌گرفتم تا دو و ربع که بچه‌ها برای گرفتن یا پس دادن کتاب مراجعه می‌کردند، فرصت داشتم تا به کتاب‌ها نگاهی بیندازم

اعتصاب معلمان قم

بعد از آزادی، دوباره مشغول تدریس و کارهای حوزوی شدم. در آبان ماه یکی از همکاران دبیرستانی آمد و گفت ما می‌خواهیم انجمن اسلامی معلمان را تشکیل بدهیم و دوست داریم که شما هم با ما همکاری کنید و یکی از اعضای این انجمن باشید. بنده هم گفتم در خدمتتان هستم. پیش از ظهر، معلمان زیادی در دبیرستان حکمت جمع شدند و حیاط مدرسه پر شده بود مأموران رژیم هم مدرسه را محاصره کرده بودند.

روایت دکتر محمود صلاحی از مبارزات انقلابی خود در یزد

استان یزد یکی از سه استانی بود که زودتر از سایر نقاط ایران درگیر واقعه‌ انقلاب شد. این وضعیت در آغاز امر با توزیع اعلامیه‌های ضدرژیم نمود یافت. آن روزها حکومت پهلوی با این‌گونه فعالیت‌ها به شدت برخورد و عاملین آنها را بازداشت می‌کرد. با وجود تمام این خطرات، انقلابیون استان یزد طی تقسیم‌بندی منظمی به تکثیر و توزیع اعلامیه‌ها می‌پرداختند

دعوت از بانوان برای حضور در کمیته استقبال از امام خمینی

ستاد استقبال در آستانه بازگشت حضرت امام به کشور در مدرسه رفاه تشکیل شد. اقشار مختلفی مثل فرهنگیان، دانشجویان و... به این ستاد دعوت شدند. یادم هست یک روز دوستم، شیرین ظفرقندی، زنگ زد و گفت: «شما به نمایندگی خانم‌ها از دانشکده حقوق برای حضور در مراسم استقبال از امام در فرودگاه انتخاب شده‌اید.

روایت صدیقه اردکانی از تظاهرات 9 دی 1357 مردم مشهد

چند قدم تا پیروزی
روایت صدیقه اردکانی از تظاهرات 9 دی 1357 مردم مشهد

روایت صدیقه اردکانی از تظاهرات 9 دی 1357 مردم مشهد

یکی از روزهای سرنوشت‌ساز انقلاب، 9 دی 1357 بود. آن روز قرار بود راهپیمایی بزرگی در بزرگداشت شهدا و اعلام برائت از شاه برگزار شود. از قبل اعلام کرده بودند: «هر کس در این راهپیمایی شرکت می‌کند، بداند احتمال اینکه نیروهای نظامی، تظاهرات‌کنندگان را به گلوله ببندند، وجود دارد.»

برپایی مراسم ختم حاج‌آقا مصطفی در تبریز

اصولاً ساواک و گارد دانشگاه به فعالیت‌های سیاسی دانشجوها حساس بودند. آنها از بین دانشجوها عده‌ای را به عنوان خبرچین انتخاب می‌کردند تا با ساواک ارتباط داشته باشند و خبرهای لازم را از بین دانشجوها به آنها بدهند.

خاطرات دانش‌آموزی

ورود من به فوتبال و باشگاه صنعت نفت قم موجب آشنایی‌ام با مربیان باشگاه، از جمله آقای محمدرضا اسماعیلی شد. تیم او تیم اول فوتبال قم بود و به تیم اخلاق شهرت داشت.

تظاهرات در پادگان

در بین سربازها، کم نبودند افرادی که در محیط پادگان علاقه‌مند به راه‌اندازی تظاهرات بودند. بنابراین، در صبح یک روز آفتابی، اما سرد اواخر پاییز 1357، اقدام به تظاهرات در پادگان مرند کردیم.

فرار با دوربین

روز 26 دی 1357، در باغ یکی از دوستان در «سیس»[1] بودیم. برای گردش رفته بودیم. همانجا بود که خبر فرار شاه را از اهالی شنیدیم.

واکنش به اولین صدای تکبیر

اولین شبی که [مردم از پشت‌بام‌ها] تکبیر گفتند، در پادگان آماده‌باش بودیم و از برنامه اطلاع داشتم. یگان ما «آماده درجه ۱» بود و من «رئیس آماده» بودم. موقعی که [فریاد] تکبیر شروع شد، افسرنگهبان، ما را احضار کرد.

برخورد ساواک با دانشجویان کوهنورد

تعطیلات نوروز 1357، تصمیم گرفتیم با دوستان به یکی از برنامه‌های کوهنوردی دانشجویی برویم. زمانی بود که دیگر برنامه کوهنوردی دانشجویان مسلمان از مارکسیست‌ها جدا شده بود.

دستگیری دانشجویان معترض به حضور غیرقانونی یک دختر در دانشگاه!

در زمان دانشجویی یک بار به علت اعتصاب بازداشت و به سه ماه و هفده روز زندان محکوم شدم. اعتصاب ما علیه دختر دانشجویی بود که بدون کنکور و مصاحبه وارد دانشکده شده بود.

ولیعهد ایران کیست؟

زمانی که در ده گوران‌آباد و در خانه سپاه دانش خدمت می‌کردم، به علت اینکه من در مسابقات دومیدانی در سطح استان آذربایجان غربی مقام می‌آوردم، به همین دلیل مورد حمایت مسئولین ورزش سپاه دانش که اغلب نیروهای انقلابی بودند قرار می‌گرفتم و گاهی وقت‌ها نیز می‌آمدند و وسایل ورزشی می‌آوردند و من را تشویق می‌کردند.

روایت زهرا شجاعی از 16 آذر سال 55

یکی از فعالیت‌های مشترک بچه‌های مذهبی و مارکسیست‌ برگزاری مراسم 16 آذر بود. البته مارسیست‌ها فعال‌تر بودند.

مراسم ختمی که به آشوب کشیده شد

با شهادت سیدمصطفی خمینی، فرزند حضرت امام، در آبان 56، فضا خیلی تغییر کرد. اولین مراسم ختمی که برای ایشان گرفته شد، در حرم مطهر حضرت عبدالعظیم حسنی(ع) بود و تقریباً از همه اقشار مردم در آن حضور داشتند.

اولین شهید اهواز کنارم افتاد

عید سال 1357 هنوز سربازی‌ام تمام نشده بود که برای مرخصی به اهواز آمدم. شب سیزده‌به‌در، حسین علم‌الهدی آمد و گفت:

باید بگویی هلمز کیست

اوایل خرداد سال 53، امتحانات آخر سال شروع شد. مطلع شدیم که ساواک یکی دو نفر از دوستانمان را دستگیر کرده.

دردسر پخش اعلامیه/ پیرزنِ ساواکی

یک روز که مریم آمد خانه ما. گفت: «الان دیدم خونه یکی از همسایه‌هاتون روضه‌ست. بریم موقعیت رو بسنجیم، ببینیم می‌شه کار کرد یا نه».

راهپیمایی تاسوعا و عاشورای سال 1357

مهم‌ترین راهپیمایی آن روزها، راهپیمایی تاسوعا و عاشورا بود که در 19 و 20 آذر برگزار شد. برای برگزاری این مراسم، ستادهای سازمان یافته غیرمتمرکزی در مساجد برخی محلات شکل گرفتند و افراد بسیاری برای حفظ انتظامات دعوت شدند.

1

...