انقلاب اسلامی

پادکست

46_ سیاست خارجی آمریکا و شاه

کتاب "سیاست خارجی آمریکا و شاه" نوشته مارک گازیوروسکی که توسط فریدون ناظمی ترجمه شده، یه جورایی پشت پرده روابط آمریکا و ایران تو دوران شاه رو نشون میده و میگه این رابطه چه تاثیری روی سیاست داخلی ایران داشته. گازیوروسکی میگه آمریکا با تقویت رژیم شاه تو دهه 50 و 60، غیرمستقیم به انقلاب ایران کمک کرده.

45_ ریشه‌های انقلاب ایران

تهیه متن و گوینده: ناصر تفرشی کتاب ریشه‌های انقلاب ایران نوشته نیکی کدی و ترجمه دکتر عبدالرحیم گواهی، یکی از معتبرترین و مستندترین کتاب‌ها درباره انقلاب ایران به حساب می‌آید. این کتاب یکی از اولین آثار تحقیقاتی است که محققان غربی، به‌ویژه آمریکایی‌ها، درباره انقلاب ایران نوشته‌اند. انقلاب ایران و اتفاقات پس از اون، مثل شکل‌گیری جمهوری اسلامی، موضوع جذاب و پیچیده‌ای برای محققان بوده که هر کدوم از اون‌ها به شیوه‌ای خواسته‌اند دلایل و نحوه وقوع این رویداد مهم رو بررسی کنند.

44- درون انقلاب ایران

کتاب "درون انقلاب ایران" نوشته جان دی استمپل که دکتر منوچهر شجاعی اونو ترجمه کرده، داستان انقلاب ایران رو از دید یه افسر سرویس خارجی آمریکا که اون موقع دیپلمات و وابسته سیاسی آمریکا تو تهران بوده، تعریف می‌کنه. این افسر با تجربه‌ای که داشت سعی کرده پیچیدگی‌های منجر به سقوط شاه و شکل‌گیری جمهوری اسلامی رو روشن کنه. استمپل، کتاب رو با نگاهی به وضعیت سیاسی ایران در دهه 50 شروع می‌کنه و از تلاش‌های شاه برای نوسازی ایران از طریق انقلاب سفید می‌گه.

43- مأموریت در ایران

ویلیام سولیوان قبل از اینکه به عنوان سفیر آمریکا توی ایران منصوب بشه، چهار سال توی سفارت آمریکا در فیلیپین کار کرده بود. در اونجا مذاکرات طولانی‌ای درباره تجدیدنظر در استفاده از پایگاه‌های نظامی و قراردادهای بازرگانی انجام داده بود، ولی چندان موفق نبود. در ژوئن 1977، دولت کارتر اون رو به عنوان سفیر آمریکا در ایران انتخاب می‌کنه، با این حال قبلش هیچ تجربه‌ دیپلماتیکی در کشورهای اسلامی نداشت.

42- روایتی که ناگفته ماند

محمد حسنین هیکل یه روزنامه‌نگار و محقق خیلی معروف مصریه که بعد از یه سفر به ایران، با کلی آدم مهم و سیاستمدارای اون موقع حرف می‌زنه و این کتاب رو می‌نویسه. هیکل تو این کتاب سعی کرده تغییر و تحولات ایران رو از قبل از انقلاب بررسی کنه.

۴۱- آخرین سفر شاه

ویلیام شوکراس، خیلی جذاب قصه شاه رو تعریف می‌کنه، بعدشم سقوط رژیم و اومدن جمهوری اسلامی. این کتاب یه جورایی قصه یه سفر تاریخیه؛ سفری که توش شاه آواره شد و آخرشم تبعید و مرگ به سراغش اومد. از طرفی هم ماجرای آدمای حکومتش، رابطه‌هاش با انگلیس و آمریکا، ساواک، سیا، نفت و خرید اسلحه رو هم میگه.

40- اسرار سقوط شاه

برژینسکی، یه کتابی داره به اسم «قدرت و اصول». کتاب اسرار سقوط شاه، در واقع یه بخشی از کتاب قدرت و اصوله که برژینسکی، مشاور امنیت ملی کارتر، رئیس جمهور سابق آمریکا نوشته.

39- غرور و سقوط

سفیر انگلیس خیلی رک و پوست کنده توی کتاب میگه که اصلا دلش نمیخواست که شاه سقوط کنه و جمهوری اسلامی روی کار بیاد؛ چون هیچ حکومتی به اندازه شاه نمیتونست منافع سیاسی و اقتصادی انگلیس رو تأمین کنه.

پادکست انقلاب

38- گوادلوپ

چهاردهم تا هفدهم دی 1357 سران آمریکا و انگلیس و فرانسه و آلمان، جلسه‌ای درباره بحران‌های مختلف دنیا در جزیره گوادلوپ تشکیل دادند. از جمله بحرانی که یقه شاه را گرفته بود و همه فهمیده بودند که دیگر بوی الرحمان سلطنتش بلند شده. ولی خیلی از مردم وقتی ماجرای نشست گوادلوپ را شنیدند، برداشت غلطی از این جلسه داشتند. فکر می‌کردند که غربی‌ها در گوادلوپ تصمیم گرفتند که شاه را بردارند و به جای او جمهوری اسلامی را بگذارند.

پادکست انقلاب

37- کمیته مشترک ضدخرابکاری

هفت سال قبل از پیروزی انقلاب اسلامی که فعالیت مبارزان مسلح علیه شاه گسترده‌تر شده بود، نیروهای امنیتی و انتظامی (یعنی ساواک و شهربانی) دست به دست هم دادند و کمیته‌ای برای مقابله با گروه‌های مبارز درست کردند و اسم آن را کمیته مشترک ضدخرابکاری گذاشتند. این کمیته ساختمانی داشت که در آنجا مبارزان را بازجویی و شکنجه می‌کردند. آن‌قدر هم شدت عمل شکنجه‌گرها زیاد بود که کم‌کم کمیته مشترک تبدیل شد به مخوف‌ترین دستگاه امنیتی زمان شاه.

پادکست انقلاب

36- روز دانش‌آموز

سیزده آبان از ساعت یازده صبح، دانشجوها و دانش‌آموزان در اطراف دانشگاه تهران تجمع می‌کنند. ساعت دوازده ظهر، ارتشی‌ها آمدند و سعی می‌کردند که مردم را متفرق کنند. یکی از سربازها از بقیه جدا می‌شود و قصد دارد به مردم ملحق شود ولی فرمانده‌اش به او شلیک کرده و درگیری شروع می‌شود. در این قسمت از پادکست انقلاب می‌خواهیم کمی درباره واقعه سیزده آبان 57 حرف بزنیم.

پادکست انقلاب

35- کودتای نافرجام نقاب

بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، خیلی از گروه‌های داخلی و خارجی مخالف نظام، دنبال براندازی و سرنگونی جمهوری اسلامی بودند. انقلاب تازه پیروز شده بود. هنوز جمهوری اسلامی کاملا جا نیفتاده بود. هنوز یک سری آشفتگی‌ها و بی‌نظمی‌ها وجود داشت. در این اوضاع و احوال، شرایط برای توطئه کاملاً مهیا بود. یکی از این تلاش‌ها برای سرنگونی جمهوری اسلامی، کودتای نقاب بود که قرار بود تیر 59 انجام شود ولی هرگز اتفاق نیفتاد و به جمع سایر کودتاهای نافرجام پیوست.

پادکست انقلاب

34- جشن هنر شیراز

از سال 1346 تا 1356 هر سال شهریور، جشنواره هنری در شیراز برگزار می‌شد تحتِ‌عنوان جشن هنر شیراز که زیر نظر دفتر ویژه فرح برگزار می‌شد. هدفش در ظاهر این بود که سطح هنر ایران را بالا ببرد و مردم را با هنر سایر کشورها آشنا کند و در واقع نوعی تبادل فرهنگی به حساب می‌آمد. اما جشن هنر شیراز در زمان خودش حاشیه‌های زیادی داشت. حتی عده‌ای معتقدند یکی از دلایل سقوط حکومت پهلوی، همین جشن هنر شیراز بود.

پادکست انقلاب

33- غائله خلق عرب خوزستان

خوزستان یکی از مناطقی بود که می‌خواستند با ترویج اندیشه‌های پان‌عربیسم و با حمایت دولت عراق از ایران جدا کنند و به آن بصورت یک کشور مستقل، هویت عربی دهند. فقط منتظر فرصت بودند که انقلاب اسلامی این فرصت را به آنان داد. یعنی درست موقعی که دولت مرکزی قدرت نگرفته بود و هنوز فضای سیاسی کشور ملتهب و آشفته بود، غائله‌ای را در خوزستان راه انداختند که بعدها به غائله خلق عرب مشهور شد.

پادکست انقلاب

32- غائله ترکمن صحرا

گروه‌های مارکسیستی از همان اواخر دوره قاجار که در ایران پا گرفتند به دنبال این بودند که حکومت کمونیستی در ایران تأسیس کنند. با اینکه همیشه سرکوب شدند چه دوره قاجار، چه دوره پهلوی، ولی همیشه دنبال فرصتی بودند که قدرت را به دست بگیرند و در بدنه حکومت نفوذ کنند. چریک‌های فدایی خلق ایران یکی از همین گروه‌های مارکسیستی بودند. انقلاب اسلامی این فرصت را به چریک‌های فدایی داد تا به بهانه مبارزه با امپریالیسم و سرمایه‌داری، اسلحه به دست گیرند و بعد از پیروزی انقلاب هم از همین سلاح‌ها، علیه جمهوری اسلامی استفاده کنند.

پادکست انقلاب

31- حزب خلق مسلمان

عده‌ای از مردم مقلد آیت‌الله سیدکاظم شریعتمداری بودند. بیشتر مردمی که در استان‌های آذری‌زبان زندگی می‌کردند، مقلد شریعتمداری بودند. برای همین عده‌ای از اطرافیان آیت‌الله شریعتمداری، به پشتوانه مرجعیت ایشون، حزبی تشکیل دادند که با حزب جمهوری اسلامی برابری کند. هر چند اعلام کرده بودند که هدف از تأسیس این حزب، تحکیم پایه‌های نظام اسلامیست و قرار بود این حزب با احزاب اسلامی و ملی، همکاری داشته باشد و از چارچوب قوانین جمهوری اسلامی خارج نشود ولی در واقع می‌خواستند از تمرکز قدرتی که در دست حزب جمهوری اسلامی بود جلوگیری کنند.

پادکست انقلاب

30- شورای انقلاب اسلامی

یک ماه قبل از پیروزی انقلاب، وقتی امام خمینی در نوفل‌لوشاتو بودند، شورایی تشکیل دادند به نام شورای انقلاب اسلامی، تا جریان انقلاب به سمت درستی هدایت بشه و اگر انقلاب به ثمر رسید، این شورا، امور اجرایی کشور را به دست بگیرد. پنج نفر از روحانیون که از یاران نزدیک امام بودند، هسته مرکزی این شورا را تشکیل ...

پادکست انقلاب

29- واقعه طبس

بعد از اینکه دانشجویان پیرو خط امام در سیزده آبان 58، سفارت آمریکا را تسخیر کردند و مأموران آمریکایی را گروگان گرفتند، آمریکا برای آزادسازی گروگان‌ها دو راه‌حل داشت؛ یکی راه‌حل مسالمت‌آمیز و دیپلماتیک، یکی هم حمله نظامی به ایران. وقتی احساس کردند که از طریق دیپلماسی نمیتوانند کاری از پیش ببرند ...

پادکست انقلاب

28- غائله کردستان

بعد از پیروزی انقلاب، بعضی از گروه‌های سیاسی، احساس کردند که وقت آن رسیده تا به اهدافی که سال‌های سال به‌خاطرش مبارزه کردند، برسند و حسابشان را از ایران و انقلاب جدا کنند و خودشان قدرت یک منطقه‌ای را بدست بگیرند. برای همین، از فردای پیروزی انقلاب تا چندین سال، جمهوری اسلامی، درگیر غائله‌هایی بود که بعضی از گروه‌های سیاسی مخالف، در ایران برپا کردند. یکی از این غائله‌ها، غائله کردستان بود که در این قسمت از پادکست ...

پادکست انقلاب

27- حزب رستاخیز

در دوره پهلوی دوم، ابتدا چند حزب در ایران فعالیت می‌کردند؛ مثل حزب پان‌ایرانیسم، حزب ملت ایران، حزب مردم، حزب ملیون، حزب ایران نوین. اواخر سال 1353 بود که شاه، به‌طور ناگهانی تصمیم گرفت که بساط چند حزبی را کنار بگذارد و نظام تک‌حزبی را در ایران برپا کند. برای همین سایر احزاب را منحل کرد و یک حزبی راه انداخت به نام حزب رستاخیز ملت ایران. پس از آن اعلام کرد که هر کس با این حزب مشکل دارد یا ...

پادکست انقلاب

۲۶- دولت موقت

سه روز بعد از بازگشت امام خمینی به ایران، یعنی پانزدهم بهمن 57، در حالی‌که هنوز سلطنت پهلوی سقوط نکرده و دولت شاپور بختیار روی کار بود، به پیشنهاد شورای انقلاب و حکم امام خمینی، مهدی بازرگان نخست‌وزیر می‌شود و طی چند روز، وزرای کابینه خودش را معرفی می‌کند و دولت موقت انقلاب اسلامی ایران، تشکیل می‌شود. وظیفه‌اش هم این بود که تا زمان تغییر نظام، از پادشاهی به جمهوری اسلامی، کشور را مدیریت کند.

پادکست انقلاب

25- کمیته استقبال از امام خمینی

بعد از رفتن شاه از ایران و قطعی شدن برنامه بازگشت امام خمینی به ایران، آیت‌الله مطهری کمیته‌ای تشکیل دادند برای استقبال از امام و طی چند روز، حدود 65 هزار نفر عضو این کمیته شدند. هدف این کمیته هم این بود که وقتی امام به ایران برگشتند، مراقب امنیت و جان امام باشند و مراسم خوش‌آمدگویی از امام را برنامه‌ریزی و سازماندهی کنند.

پادکست انقلاب

24- جشن تاجگذاری

چهارم آبان 1346 محمدرضا پهلوی، با بیست و شش سال تأخیر، در کاخ گلستان، تاجگذاری کرد. یعنی شاه توی بیست و دو سالگی پادشاه شد ولی توی چهل و هشت سالگی تاجگذاری کرد. فرح رو هم به عنوان نائب السلطنه معرفی کرد و یه تاج هم سر فرح گذاشت. توی این قسمت از پادکست انقلاب می خوایم ...

پادکست انقلاب

23- جشنهای 2500 ساله شاهنشاهی

سال 1350 از هفده تا بیست و چهارم مهر، نزدیک تخت جمشید، یه سری جشنهایی، با ادعای دو هزار و پونصدمین سال بنیانگذاری شاهنشاهی ایران به‌دست کورش، برگزار شد که امروز به اسم جشن های 2500 ساله شاهنشاهی میشناسیمش. هدف شاه از این جشنها، تقویت غرور ملی و نمایش عظمت و ...

پادکست انقلاب

22- بهاییان در حکومت پهلوی

در سال ۱۲۶۰ قمری شخصی به نام سیدعلی‌محمد شیرازی که بعدها به باب مشهور شد، فرقه‌ای را به نام بابیت در ایران به ‌وجود آورد که پیروانی هم پیدا کرد ولی به دستور امیرکبیر اعدام شد. پس از آن، پیروانش به دنبال فردی بودند که باب در کتاب «بیان» درباره‌اش صحبت کرده و گفته بود که او را پیدا کنند و به آن شخص ایمان آورند. بابی‌ها هم حسینعلی نوری ملقب به بهاءالله را پیدا کردند و فرقه بهائیت تأسیس شد.

پادکست انقلاب

21- حزب ملل اسلامی

بعد از کودتای 28 مرداد 32 فضای سیاسی ایران، بیش از پیش، رفت به سمت دیکتاتوری و استبداد و خفقان و سرکوب؛ و این فضا خیلی روی مخالفان نظام هم تاثیر گذاشت و کسانی که منتقد حاکمیت بودند تبدیل شدند به مبارزانی که فقط دنبال سرنگونی سلطنت بودند. یکی از پیشروترین گروه های سیاسی -مذهبی ...

پادکست انقلاب

20- سیدعلی اندرزگو

بین کسایی که علیه حکومت پهلوی مبارزه میکردند، یه نفر بود که شیوه مبارزه‌اش با بقیه فرق میکرد. خودشو گریم می کرد، تغییر چهره میداد، سر نترسی داشت، با قاچاقچی ها رفیق میشد که بتونه اسلحه وارد ایران کنه، ساواکی ها رو تهدید میکرد و خلاصه خیلی روشهای خاصی توی مبارزه داشت. این شخص ک ...

پادکست انقلاب

19- مصطفی خمینی

زندگی، مبارزات و جایگاه مبارزاتی مصطفی خمینی در نهضت امام و فوت مشکوک ایشان

پادکست انقلاب

18- اعتصاب قلم

ماجرای اعتصاب 61 روزه روزنامه‌نگاران در سال 1357

پادکست انقلاب

17 - 900 کلمه و 400 روز

ماجرای مقاله ایران و استعمار سرخ و سیاه به قلم احمد رشیدی مطلق نویسنده واقعی مقاله کیست؟ احمد رشیدی مطلق کیست؟...

1
2